Korpus Spiski

Celem naukowym projektu jest zbadanie języka mówionego, którym posługują się mieszkańcy wsi regionu polskiego Spisza na początku XXI wieku oraz opracowanie elektronicznego korpusu tekstów i nagrań gwarowych online.

Podstawą materiałową projektowanej bazy są kompleksowo prowadzone badania języka mieszkańców we wszystkich miejscowościach spiskich.

Zakłada się, że zebrane i opracowane materiały gwarowe pozwolą na zweryfikowanie współczesnego stanu gwary spiskiej oraz stopnia posługiwania się nią przez zróżnicowaną społecznie i geograficznie społeczność wiejską.

Podstawowym założeniem badań jest teza o dużym zróżnicowaniu współczesnej sytuacji językowej na terenie Spisza. Kompleksowe badania językowe na terenie polskiego Spisza były prowadzone w latach 60. minionego wieku. Od tego czasu język mieszkańców wyraźnie ewoluował. Dynamiczne zmiany standardu życia (gospodarcze, społeczne i kulturowe) od lat 90. XX wieku pociągnęły za sobą przeobrażenia w kodzie językowym, zwłaszcza młodszych generacji, co wpłynęło na zróżnicowanie języka ludowego. Gwara spiska w czystej lub prawie czystej postaci jest obecnie podstawowym sposobem porozumiewania się tylko starszych pokoleń mieszkańców. W młodszych generacjach obserwuje się występowanie kodu mieszanego, stanowiącego połączenie elementów gwary spiskiej, form przyswojonych z polszczyzny potocznej (w regionalnej odmianie) oraz z języka literackiego.

Ostatecznie elektroniczny korpus tekstów i nagrań języka mieszkańców Spisza będzie rejestrem i opracowaniem mówionego języka tradycyjnej społeczności wiejskiej oraz prezentacją sytuacji socjolingwistycznej w tym regionie. Dla użytkowników bazy będzie to internetowe kompendium na temat języka mieszkańców Spisza, umożliwiające przeszukiwanie materiału gwarowego według określonych zapytań.

Rezultatem projektu będzie elektroniczny korpus tekstów i nagrań gwarowych z polskiego Spisza, uzupełniony wieloma informacjami językoznawczymi i encyklopedycznymi, dostępny online i umożliwiający różnego typu kwerendy materiału gwarowego.

Teksty i nagrania posłużą do dalszych badań językoznawczych, np. leksykograficznych, fonetycznych, porównawczych, a także socjologicznych i antropologicznych. Powstający projekt jest nowatorskim sposobem gromadzenia danych dialektologicznych, który poprzez dostosowanie narzędzi informatycznych do pracy z materiałami gwarowymi wpłynie na rozwój dialektologicznych prac korpusowych w Polsce.